Bartek, Tatarzy i motorynka

Czy motorynka może mieć wpływ na przebieg siedemnastowiecznej bitwy z Tatarami? Brzmi niewiarygodnie, prawda? A jednak! To kolejna, obok „Godziny pąsowej róży” i „Małgosia kontra Małgosia” książka, która pozwala czytelnikowi wraz z bohaterami podróżować w czasie i wciąga w wir niezwykłych przygód, nie pozwalając nudzić się ani przez chwilę. Powieść o oryginalnej fabule, w sam raz na wakacje, kiedy tuż za rogiem można spotkać przygodę…

Nastoletni Bartek Parker (herbu Wieczne Pióro, jak zwykł o sobie żartobliwie mawiać) właśnie wracał z wagarów, kiedy zdumiony ujrzał w krzakach osobnika w stroju szwedzkiego rajtara. Wytłumaczył sobie, że to pewnie jakiś aktor, spieszący się na próbę. Ale kiedy zamrugał oczami zjawa w niewyjaśnionych okolicznościach po prostu zniknęła. Żeby było śmieszniej zza rogu wychynęła właśnie Sacharynka, czyli pani profesor od matematyki. Z właściwym sobie uszczypliwym poczuciem humoru przypomniała nieszczęsnemu wagarowiczowi o zbliżającej się klasówce z matmy i rychłym końcu roku szkolnego. A od ocen na świadectwie zależy, czy Bartek dostanie od rodziców wymarzoną motorynkę…

Jednak zanim to nastąpi, chłopak wraz z rodzicami wybierze się na wakacje na Warmię i Mazury, gdzie niedaleko urokliwej Nataci stoi domek letniskowy państwa Parkerów. Tam przeżyje niesamowitą przygodę, przenosząc się wraz ze swoim jednośladem do XVII-wiecznej Polski (okres potopu szwedzkiego). Jak to możliwe? Otóż Bartek posiada tę niezwykłą właściwość, że w nie do końca wyjaśniony sposób potrafi zmienić miejsce pobytu (dematerializując się w zagadkowych okolicznościach) i… przenieść się w czasie do dowolnie wybranej epoki. Wprawdzie jeszcze w Warszawie chłopak wykazywał podobne skłonności (które początkowo brał za objawy przemęczenia bądź rozchwiania ostrości wzroku), jednak dopiero atmosfera Warmii i Mazur oraz lektura przewodnika po Nidzicy sprawiają, że Bartek trafia do Niborka na dłużej. Nastolatek bierze udział w doniosłych wydarzeniach historycznych, m.in. oblężeniu miasta przez Tatarów, a dzięki odwadze, pomysłowości i ryczącemu jednośladowi w znaczący sposób wpływa na bieg wydarzeń. Podczas pobytu Bartka w tej odległej epoce dochodzi do różnych komicznych sytuacji i nieporozumień. Chłopiec przenosi się tam często z różnymi nowoczesnymi przedmiotami (jak choćby plastikowa reklamówka), które w mieszczanach wywołują co najmniej zdziwienie. Bartek zaprzyjaźnia się też z mistrzem Adalbertusem i mimo sporej (dosłownie) różnicy pokoleniowej szybko odnajdują wspólny język. Nie uchroni ich to jednak przed oskarżeniami o czynienie czarów i paktowanie z diabłem, przez co zostaną wtrąceni do lochów. Czy uda im się uniknąć srogiej kary i wydostać na wolność?

„Bartek, Tatarzy i motorynka” to książka zabawna, ale i mądra choćby dlatego, że dzięki niej młody czytelnik jakby mimochodem uczy się historii. Fakty są podane w nietuzinkowy sposób, książkę czyta się jednym tchem nie tylko ze względu na wciągającą i zaskakującą fabułę, ale i z racji niespożytego poczucia humoru autora. Wszystko to sprawia, że nie sposób się od lektury oderwać.

I taki mi się wniosek nasuwa, że nie trzeba mieć wcale nadprzyrodzonych zdolności, żeby podróżować w czasie. Wystarczy odpowiednio mocno skupić się na czytanym tekście, a wszystko może się zdarzyć…

O autorze:

Cezary Leżeński (1930 - 2006) – pisarz, dziennikarz, doktor nauk humanistycznych, podpułkownik Wojska Polskiego, autor ponad kilkudziesięciu książek adresowanych do dzieci i młodzieży. Był kanclerzem Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu i to dzięki jego staraniom Order został uznany za jedyne międzynarodowe odznaczenie dziecięce. Pisarz należał do szarych Szeregów i jako kilkunastolatek uczestniczył w Powstaniu Warszawskim. Wśród wielu odznaczeń, jakimi został wyróżniony, znajdują się m.in.: Krzyż Walecznych, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Warszawski Krzyż Powstańczy, Order Uśmiechu, Dziecięca Nagroda Serca, Przyjaciel Dzieci Ulicy, Nagroda Literacka im. Gustawa Morcinka a także tytuły honorowego obywatela Nowego Orleanu, Izraela i Nowego Dworu Mazowieckiego. Leżeński stworzył popularny cykl powieści o wojennych przygodach bliźniąt Jarka i Marka: „Jarek i Marek na tropie szpiega”, „Jarek i Marek bronią Warszawy”, „Jarek i Marek wyruszają na zachód”, „Marek na Wyspie Nadziei”. Wydał także dla młodzieży „Kolorowy świat mistrza Teofila”, „Strachy z pałacowej wieży, czyli Filip detektywem”, „Klechdy ciechanowskie”, „Bartek, Zuzanna, Kopernik”.

Magdalena Świtała