Kategorie

Audiobooki

Komiksy

Książka dla dzieci (7-10 lat)

Książki dla dorosłych

Książki dla dzieci (0-3 lata)

Książki dla dzieci (10-12 lat)

Książki dla dzieci (3-5 lat)

Książki dla dzieci (4-6 lat)

Książki dla dzieci (5-7 lat)

Książki dla dzieci (7-10 lat)

Książki dla każdego

Książki dla młodzieży

Książki dla rodziców

Nowości

Obce strony

Patronat Rymsa

Ryms

Studencki HYDE PARK

Z archiwum słonia

Zapowiedzi

 

Lista pozycji

Ostatnio komentowane

Pokaż więcej

Księga pytań

Autorzy: , dodano Poniedziałek, 17 grudnia 2018 | kategoria: Nowości, Książki dla dzieci (7-10 lat), Książki dla młodzieży

"Księga pytań" 
Pablo Neruda
ilust. Isidro Ferrer
przeł.Filip Łobodziński
Tako, 2018


Galeria zdjęć:

« wróć na stronę listy informacji o książkach

"Księga pytań" Pabla Nerudy, jeśli nie zapomnianego, to z całą pewnością wystawionego poza czytelniczy horyzont współczesnych Polek i Polaków, chilijskiego poety, noblisty, polityka, jest wydarzeniem po wielokroć wartym podkreślenia, jest czytelniczą radością, jest wydawniczym wybrykiem najwyższej próby, jest lekturą, która dostarcza najintensywniejszych doznań przy równoczesnym ascetycznym wyborze środków. Tej książki, która ukazała się po raz pierwszy w 1974 roku, Neruda nie trzymał już w dłoniach, zmarł (a być może został zamordowany) rok wcześniej, dwanaście dni po krwawym zamachu stanu Augusto Pinocheta, w którym zginął lewicowy prezydent Salvador Allende. Neruda, który naprawdę nazywał się Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Besualto, stworzył swój pseudonim, biorąc imię od poety Paula Velraine, a nazwisko od czeskiego poety Jana Nerudy. Urodził się w ubogiej rodzinie nauczycielki i rolnika (potem robotnika) i kolejarza. Jego wielkimi tematami była miłość, wyrażana w sonetach i odach, oraz rewolucja, niesprawiedliwość, a jego politycznym chrztem była hiszpańska wojna domowa 1936-39. Już jako były chilijski dyplomata organizował ewakuację blisko dwóch tysięcy uchodźców hiszpańskich, przebywał w bombardowanym przez faszystów Madrycie, był zdruzgotany mordem na przyjacielu, najwybitniejszym ówczesnym poecie i dramatopisarzu, jakim był Federico García Lorca. Sam Lorca tak pisał o Nerudzie: „Poeta bliższy śmierci niż filozofii; bliższy bólowi niż rozumowaniu, bliższy krwi niż atramentowi. Poeta przepełniony tajemniczymi głosami, których na szczęście sam nie potrafi rozszyfrować”. Można uznać, że ta charakterystyka chilijskiego polityka to także dobry opis Księgi pytań. Cała książka, przełożona przez Filipa Łobodzińskiego, jest sekwencją 74 rozdziałów, a każdy z nich przynosi co najmniej kilka pytań, i tylko pytań. Pytania są dzikie, nieoczywiste, łagodne, zaskakujące – ich niepowstrzymany rozmach sprawia wrażenie jednego wielkiego nieskończonego pytania: o świat, o miłość, geografię, przyrodę, politykę, dobro, śmierć. Ale te słowa nie wyjaśniają niczego. Każde z pytań jest niemal minimalistyczną powieścią, zagadką, wędrówką po nieokiełznanej wyobraźni z niczym nieograniczoną ciekawością. Można zaryzykować stwierdzenie, że lektura każdego pojedynczego wersu wystarcza na dzienną porcję czytania. Nie sposób spotkać pytań Nerudy naraz, od deski do deski. Tę książkę się sączy, medytuje, jest jak potężna, powolna rzeka. I choć nie ma w niej żadnej odpowiedzi, to same pytania budują świat Nerudzie bliski, wskazują na węzły zagęszczonej uwagi, skupiają wzrok na niezauważalnych dotąd przebłyskach rzeczywistości. „A co rubiny powiedziały, gdy zobaczyły sok granatu?”; „Czy Miss Wenezueli wie, ile ma spódnic wonna róża?”; „Czy nie wyczuwasz jednak także niebezpieczeństwa w śmiechu morza?”; „Czy cukier z solą współpracują, żeby zbudować białą wieżę?”.

Trudno powiedzieć, dla kogo jest ta książka. Dla dzieci? Dla dojrzałych czytelników, czytelniczek? Dla filozofów? Dla nie-grafomanów czy może właśnie dla grafomanów? Może dla samego Nerudy? A może i nawet dla niego nie. A może należy zostawić to pytanie, jak wszystkie inne bez odpowiedzi, i w „księgę pytań” po prostu się zanurzyć, wspomagając się w dryfie na znakach zapytania towarzyszącymi im ilustracjami Isidro Ferrera? Łagodnie, czarno-biało sfotografowanymi kompozycjami o nieoczywistych przekazach, takich przedmiotowych kalamburach, ni to znowu dla dzieci albo i nie. Grafiki Ferrera nie „ilustrują”, one towarzyszą pytaniom, tworzą drugi, trzeci głos, czasem są tłem, niekiedy światłem, może komentarzem – nienachalnym. Z całą pewnością wzmacniają przekaz całego dzieła.

W jednym z pytań pojawiają się Polacy: „Co za sto lat pomyślą sobie o kapeluszu mym Polacy?”. Neruda odwiedzał Polskę kilkukrotnie, na przełomie lat 40. i 50., a w jego poezji jest mocny ślad tego doświadczenia, jak choćby w wierszu Wróciła syrena, w którym z największą czułością mówi o wysiłku dźwignięcia z gruzów zburzonej Warszawy:

 

Warszawo cudowna,
serce pogrzebane
znowu żyjące i wolne,
miasto, któreś dowiodło,
że człowiek jest większy
od wszelkiego nieszczęścia.
Warszawo, pozwól mi
dotknąć twoich murów.
Nie są stworzone z kamienia ni drewna
z nadziei są stworzone,
i kto by chciał dotknąć nadziei,
materii trwałej i mocnej,
ziemi upartej, która śpiewa (…)
Niech tu jej dotkną
niech tu poczują w niej, jak wzbiera
życie i krew od nowa,
bo miłość, Warszawo, dźwignęła twoje kształty syreny,
i jeżeli dotykam twych murów,
twojej skóry świętej,
rozumiem,
że jesteś życiem i że w twoich murach
umarła nareszcie śmierć.

Wielkość "Księgi pytań" zawiera się w jej rozległej, horyzontalnej otwartości, w żywiole domniemań, w mocy wątpienia, dociekliwości, spoza których wyziera zachwyt i uwielbienie życia, takim jakie jest. Tę moc oddają pytania, które jak w filozofii Wschodu (tam autor spędził kilka lat życia) czy jak w dziecięcych dopytywaniach stanowią wartość same w sobie. Człowiek pytający jest u Nerudy wzorcem humanizmu.

 

Roman Kurkiewicz, artykuł ukazał się w 32. nr "Rymsa"

 

 

 

link

Dodaj komentarz





Najnowszy numer


ZAMÓW NEWSLETTER


Reklama

  • Arctic
  • Plasterek
  • Wróble na kuble
  • Lato Adeli
  • Ryms na Facebook
  • Ze zwierzyną pod pierzyną
  • Mały atlas motyli
  • ryms w empikach
  • OKO
  • Gwarancja kultury dla Marty Lipczyńskiej
  • Amelia i Kuba
  • Kobiety
  • IBBY Ryms upowszechnianie czytelnictwa