Kategorie

Audiobooki

Komiksy

Książki dla dzieci (0-3 lata)

Książki dla dzieci (10-12 lat)

Książki dla dzieci (3-5 lat)

Książki dla dzieci (4-6 lat)

Książki dla dzieci (7-10 lat)

Książki dla każdego

Książki dla młodzieży

Książki dla rodziców

Nowości

Obce strony

Patronat Rymsa

Studencki HYDE PARK

Z archiwum słonia

Zapowiedzi

 

Lista pozycji

Ostatnio komentowane

Pokaż więcej

Staś i Nel. Zaginiony klejnot Indii

Autorzy: , dodano Poniedziałek, 5 stycznia 2015 | kategoria: Nowości, Książki dla dzieci (10-12 lat), Książki dla młodzieży

"Staś i Nel. Zaginiony klejnot Indii"
Leszek Talko
Wydawnictwo Znak Emotikon, 2014

« wróć na stronę listy informacji o książkach

Tę kontynuację "W pustyni i w puszczy" Henryka Sienkiewicza zaczęłam czytać z drżeniem rąk. Nowa książka Leszka Talki, felietonisty i dziennikarza „Gazety Wyborczej”, została okrzyknięta przez wydawcę wydarzeniem roku. Wiadomo, każda pliszka swój ogonek chwali. Ale w tym wypadku jest to usprawiedliwione. Już sam pomysł bowiem zasługuje na miano niezwykłego. Pomysł z gatunku karkołomnych, ryzykownych. Pomysł, który łatwością może zostać potępieniony i z łatwością może wynieść swego autora na piedestał.

Wszystko to za sprawą pierwowzoru. Dzieła niegdyś podziwianego, dziś ocenianego nie najlepiej. Przypomnijmy chociażby zamieszczony we wspomnianej „Gazecie Wyborczej” artykuł autorstwa Pawła Cywińskiego "W Pustyni i w puszczy" nie dla dzieci", z wiele mówiącym podtytułem: "Dlaczego mam pretensję do Sienkiewicza? Bo wychowuje nas na kolonizatorów" („Magazyn Świąteczny”, 9.06.2012). Zarzuty wobec autora "W pustyni i w puszczy" są zgodne z nurtem krytyki postkolonialnej, która podważa nadrzędność zachodniej myśli. Kiedyś takie zdobycze białego człowieka jak racjonalizm lub monoteizm dawały mu w jego oczach prawo do podporządkowania sobie ludzi, którzy różnili się nie tylko kolorem skóry. Z tego względu podniosły się też głosy, z którymi łatwo mi się zgodzić, na temat miejsca tej powieści w kanonie lektur szkolnych i jej potencjalnej szkodliwości w dobie nasilającego się rasizmu.

Zarazem jednak powieść przygodowa Henryka Sienkiewicza to rzadki przypadek pozycji spełniającej wszystkie kryteria powieści dla chłopców. Gdy weźmie się pod uwagę to, że ‒ jak mówi profesor Grzegorz Leszczyński ‒ „książki dla chłopców zasadniczo nie istnieją”, być może trzeba będzie pielęgnować takie „białe kruki”. Wartka akcja, przygodowa fabuła, rycerski bohater, wątki walki i okrucieństwa, zasadzki, tajemnica ‒ to wszystko elementy poszukiwane przez czytających chłopców.

Książka Leszka Talki wyrosła moim zdaniem na gruncie niemożności pogodzenia się z tym dysonansem: z tym, że porywająca lektura czasu chłopięcego za sprawą nowoczesnej krytyki zyskała opinię ogłupiającego, rasistowskiego tekstu. Sam autor deklaruje, że kontynuacja zrodziła się z radości ‒ niegdysiejszej radości czytania i dzisiejszej, dorosłej radości tworzenia.

Akcja powieści rozpoczyna się dwa lata po wydarzeniach opisanych w pierwowzorze. Tym razem Staś Tarkowski przyjeżdża z ojcem do Indii, perły w koronie imperialnej Anglii. Zostaje umieszczony w angielskiej szkole z internatem i czeka na Nel, która ma niebawem do niego dołączyć. Nel zostaje porwana. A Staś w jednym z manuskryptów w szkolnej bibliotece znajduje fragment prastarej mapy ukazującej drogę do skarbu ‒ klejnotu Indii. O ten diament spór toczyć będą trzy potęgi ‒ imperialna Anglia, Rosja i walczące o niepodległość Indie ‒ a między tymi siłami znajdzie się rycerski nastolatek z Polski, kraju, którego nie ma na mapie.

Autor, niczym dziecko łase na przygodę, tajemnicę, zagadkę, podąża za Stasiem labiryntowymi, ciemnymi korytarzami uliczek Madrasu w poszukiwaniu tego, co kiedyś tak go poruszyło w chłopięcej lekturze. Albo czego mu w niej zabrakło dziś, dorosłemu. A zatem porwania, walka różnego rodzaju bronią, morderstwa, zdrady, tajemnica zaginionego skarbu, wątek mrocznej szkoły, tak popularny za sprawą powieści J. K. Rowling. Szkoły, w której Staś, przybysz znikąd, musi walczyć o swoje miejsce ze szlachetnie urodzonym Anglikiem, Mungiem, podobnie jak Harry musiał zmierzyć się z Malfoyem. Tutaj jednak autor kieruje ów wątek na zupełnie inne tory, zaskakuje. W fabułę powieści wplecione są też orientalne legendy i wierzenia. Fakty i prawdziwe postacie z przeszłości mieszają się z fantazją. Nie brak niesamowicie atrakcyjnych wątków prestidigitatorskich.

W centrum nadal jednak pozostaje Staś ‒ mały rycerz z Polski, który zyskuje towarzyszkę, wojowniczą pół-Angielkę, pół-Hinduskę, Malkę. To w postaci bohatera rozgrywa się główna dyskusja ze wszystkim, czego autor nie lubi w pierwowzorze. Na rycerskim ideale pojawiło się pęknięcie. Wrażliwość, empatia, objawiające się choćby w odmowie wyręczania się służbą. Jak się okazuje, chłopiec jest pod wpływem traumy związanej z morderstwem, które popełnił, aby ratować Nel. I znowu, po dwóch latach od tamtych wydarzeń, musi ratować swoją przyjaciółkę. I znowu broń wycelowana w człowieka o ciemnej skórze. Czy Staś zabije po raz drugi?

Leszek Talko podszedł do pisania tej książki z pełną świadomością tego, jakie czyhają na niego pułapki. Dzięki temu stworzył książkę dla młodzieży ‒ być może przede wszystkim dla chłopców ‒ wciągającą i ważną. Radość z czytania przygód Stasia i Nel odzyskana!

Ewelina Rąbkowska

link

Dodaj komentarz





Najnowszy numer


ZAMÓW NEWSLETTER


Reklama

  • liczby i kolory
  • IBBY Ryms upowszechnianie czytelnictwa
  • Ryms na Facebook
  • zbuntowany elektron
  • Przed twoimi urodzinami
  • ryms w empikach
  • maly atlas ptakow
  • Jano i Wito baner
  • ksiazka za dyche
  • OKO
  • Gwarancja kultury dla Marty Lipczyńskiej