Kategorie

Audiobooki

Komiksy

Książki dla dzieci (0-3 lata)

Książki dla dzieci (10-12 lat)

Książki dla dzieci (3-5 lat)

Książki dla dzieci (4-6 lat)

Książki dla dzieci (7-10 lat)

Książki dla każdego

Książki dla młodzieży

Książki dla rodziców

Nowości

Obce strony

Patronat Rymsa

Studencki HYDE PARK

Z archiwum słonia

Zapowiedzi

 

Lista pozycji

Ostatnio komentowane

Pokaż więcej

Szczenięce lata

Autorzy: , dodano Niedziela, 23 grudnia 2012 | kategoria: Z archiwum słonia, Książki dla młodzieży, Książki dla rodziców

"Szczenięce lata"
Melchior Wańkowicz
Wydawnictwo Czytelnik, 1972

« wróć na stronę listy informacji o książkach

Z zimnem i ciemnością grudniowej nocy kontrastuje jasność okien, a nieprzyjaznej o tej porze roku przyrodzie miło przeciwstawić ciepło domu. Jedną z najpiękniejszych znanych mi opowieści o domu są "Szczenięce lata" Melchiora Wańkowicza. Napisaną już po rewolucji, po utracie obu majątków, gawędę o dorastaniu w litewskich Nowotrzebach i białoruskich Kalużycach czytałam zawsze tak, jak autor chciałby - z nostalgią i czułością. Jest świat, którego już nie ma, odległy o jeden ustrój, dwie wielkie wojny i rewolucję; jest dzieciństwo, które nie wróci. A przecież w tę wspaniałą opowieść wpada się bez reszty, wędrując za Melasiem (bo tak na małego Wańkowicza mówiły babki i ciotki) najpierw po pokojach obu dworów, a później po okolicach.

Kiedy tylko pierwsze przymrozki ścisnęły ziemię, rozbłyskiwały łuną świetlną o godzinie przedświtu - piece. Światło czerwone drgało przez szpary drzwi w sypialnych pokojach. Dom przepełniał zaciszny trzask spopielających się żywicznych polan. Wstawał dzień. Narządzano podwójne okna.

Zimą życie w dworku nowotrzebskim toczy się bezpiecznym rytmem. Dzień wypełniają zajęcia, których kolejność jest ustalona. W adwencie przebiera się zboże, łuska groch, czyści pierze. Siedzące przy stole kobiety śpiewają pieśni adwentowe. Pod stołami siedzą psy. Dom czeka na święta. Boże Narodzenie wybucha obfitością. Następuje wielkie objadanie się, przy czym tylko babka - głowa rodu - ma obowiązek spróbować kucji, czyli czterech paskudnych w smaku tradycyjnych potraw. Życzenia przy opłatku składane są pieczołowicie. Prezenty dla dzieci wymyślne. A drzewko wigilijne to osobliwość: niemal całe ubrane jest w ozdoby nadające się do zjedzenia:

Drzewko nasze nie było ani takie, ani siakie. Ani zbytnie w błyskotki kupne, sztuczne śniegi, niemieckie diabełki, aniołki, szklane kulki i inne wykrętasy, ani, Boże broń, stylizowane na ludowo i na "polsko" (...) Drzewko było więc w dary konkretne zasobne i chodzić mogłeś koło niego, bracie, trzy dni i objadać się gruntownie.

Od Bożego Narodzenia do Nowego Roku trwał okres towarzyskich i rodzinnych imprez. Zjeżdżała rodzina, znajomi, przypominano sobie o dawnych guwernerach, przyjaciołach domu, kolegach ze szkoły. Dorośli bawili się we flirt, muzykowali, a dzieci prześcigały się w psikusach. Dom rozbrzmiewał hałasem. Dworność wobec kobiet, rubaszność mężczyzn we wzajemnych stosunkach - to wspomina autor ze szczególnym ciepłem. Życie w dworku Wańkowiczów było wygodne i zasobne. Boże Narodzenie było czasem przyjaznej bliskości, wariackiej dziecięcej radości i cieszenia się dostatkiem. Religijność nie wybijała się na plan pierwszy, jak to miało miejsce w katolickich świętach Wielkiej Nocy. O tradycji wówczas nie myślano intensywnie, życie codzienne i świąteczne kultywowano z przyjemnością, ale automatycznie. Dopiero rewolucja, burząc kilkusetletni porządek, ujawniła wartość domowych rytuałów.

Język służący do opisu tej cennej, minionej rzeczywistości to język Kresów, niesłychana mieszanina nostalgii, humoru, ciepłej ironii. To pietyzm w malowaniu drobnych obrazów codzienności szlacheckiego dworku. Możemy z tej gawędy, prócz nostalgicznego piękna, wysączyć napomnienie, żeby pieczołowicie przeżywać codzienność i chwile szczególne.

Alicja Szyguła

link


Zobacz także:


Dodaj komentarz





Najnowszy numer


ZAMÓW NEWSLETTER


Reklama

  • Gwarancja kultury dla Marty Lipczyńskiej
  • Ryms na Facebook
  • IBBY Ryms upowszechnianie czytelnictwa
  • Przed twoimi urodzinami
  • ksiazka za dyche
  • OKO
  • ryms w empikach
  • maly atlas ptakow
  • liczby i kolory
  • zbuntowany elektron
  • Jano i Wito baner