Szczury i wilki

Mocna książka o fascynacji nazizmem i jej skutkach. Grzegorz Gortat pokazuje dwa światy: współczesny i rzeczywistość obozu w Auschwitz. To zderzenie ma silny wydźwięk. Młody chłopak, mieszkaniec Warszawy (może sąsiad kogoś z nas?) jest wyznawcą ideologii Hitlera. Dla 15-letniego Henryka - Heinricha liczą się takie hasła jak: "czystość krwi", "zero litości dla wroga", "eliminacja chorych i Żydów". Jest uczestnikiem spotkań z udziałem innych młodych neonazistów. Podczas powrotu z wieczornej zbiórki wdaje się w bójkę z podwórkowymi chuliganami, którzy chcą go zmusić do gwałtu na młodej prostytutce. Henryk zostaje ranny, ociera się o śmierć...

I nagle przenosimy się do Auschwitz. Opis życia w obozie sprawia, że cierpnie nam skóra, gdy czytamy o okrucieństwach zgotowanych ludziom przez ludzi. Śledzimy myśli ofiar i katów, przyglądamy się kobietom, mężczyznom, dzieciom spokojnie maszerującym do gazu, jesteśmy świadkami śmierci bohaterów, którzy są na kartach powieści tylko przez chwilę, choć już wielu z nich zdążyliśmy poznać, polubić...

Co sprowadziło Henryka na drogę nacjonalistycznych przekonań? Może tzw. dysfunkcyjna rodzina, czyli bijący ojciec alkoholik, zastraszona matka. Późniejszy wypadek ojca, w wyniku którego musiał jeździć na wózku. Uczucie nienawiści, z którym Henryk nie mógł się sam uporać. Te same pytania zadajemy, gdy zastanawiamy się, jak zrodziła się faszystowska ideologia.

Henryk przeżyje. I zacznie mieć wątpliwości. I to jest najważniejszą peuntą tej ważnej książki.

Książka "Szczury i wilki" Grzegorza Gortata otrzymała wyróżnienie literackie w konkursie Polskiej Sekcji IBBY "Książka Roku 2009".

(E.S.)