Mała szansa

„Tata właśnie wyjeżdżał na wojnę” – tak zaczyna się ta historia. Nie jest to jednak książka o wojnie, ale o jej konsekwencjach, o trudnych do opanowania emocjach, o strachu i o rozłące. O tym wszystkim opowiada Kiki. Jej ojciec, lekarz, właśnie po raz kolejny wyjeżdża do dalekiego kraju, w którym toczą się walki. Kiki boi się o niego. Wie, że ojcu grozi niebezpieczeństwo. Przecież w każdej chwili może go dosięgnąć zabłąkana kula…

W oczekiwaniu na powrót ojca Kiki podejmuje irracjonalną grę, która – jak śmieszne wróżby, wymyślane dla odczarowania złych sytuacji – ma sprawić, że ojciec wróci do domu cały i zdrowy. „Postanowiłam przemyśleć dokładnie sprawę pomniejszania lub powiększania szans. Nie znałam nikogo, komu zmarł tata oraz zdechł pies. To się raczej nie zdarza. Mama nazwałaby to małą szansą. Jeszcze mniejszą szansą było spotkanie kogoś, komu i umarł ojciec, i zdechły pies oraz mysz”.

***

Marjolijn Hof (ur. w 1956 roku w Amsterdamie) zanim zdecydowała się poświęcić w pełni pisarstwu, przez ponad dwadzieścia lat pracowała jako bibliotekarka. Powieść "Mała szansa" (Querido, 2006) w 2007 została nagrodzona Złotym Rysikiem, a także Złotą Sową dla najlepszej powieści dla dzieci i młodzieży. W styczniu 2009 roku austriacki Instytut Literatury dla Dzieci i Młodzieży przyznał "Małej szansie" w niemieckim tłumaczeniu tytuł książki miesiąca.

„Wspaniały styl. Książka nie zawiera ani jednego zbędnego słowa” – napisano w raporcie jury Złotego Rysika.

Patronat nad książką sprawuje "Ryms". „Małą szansą” wydawnictwo Hokus-Pokus inicjuje „Serię z Tulipanem”, w której ukaże się dobra proza dla dzieci i młodzieży z Królestwa Niderlandów.

A oto doskonała wiadomość o "Małej szansie": książka została wytypowana przez Amerykańską Sekcję Stowarzyszenia Książki dla Młodych (USBBY) na listę najlepszych książek z całego świata. Na tegorocznej liście znalazło się 41 tytułów wybranych spośród 300. 

Przytaczamy informację za Elizabeth Poe, School Library Journal (amerykańskie czasopismo dla bibliotekarzy szkolnych) 1/2/2010

Członkowie 2010 Komisji ds. Wybitnych Książek Świata Amerykańskiej Sekcji Stowarzyszenia Książki dla Młodych (USBBY Outstanding International Books Committee):

W roku 2010 Amerykańska Sekcja Stowarzyszenia Książki dla Młodych (USBBY) po raz piąty wybrała listę najlepszych książek z całego świata. Jak co roku, tytuły znajdujące się na liście pochodzą z najodleglejszych zakątków globu. Zostały wydane w Australii, Kanadzie, Danii, Francji, Indiach, Japonii, Holandii, Nowej Zelandii, Szwecji, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. Akcje książek umieszczono w Australii, Kanadzie, Kartaginie, Chinach, Danii, Gwatemali, Anglii, Irlandii, na Jamajce, w Japonii, Malawi, Meksyku, Mongolii, Holandii, Norwegii, Ruandzie, Szkocji, Szwecji, Tanzanii oraz w krainach stworzonych na potrzeby powieści. Zostały przetłumaczone z duńskiego, holenderskiego, francuskiego, niemieckiego, japońskiego oraz ze szwedzkiego. Dwie pozycje są publikacjami dwujęzycznymi: jedna w hiszpańskim i angielskim, a druga w języku inuktitut i angielskim. Jedna z pozycji napisana jest chińską kaligrafią równolegle z tekstem w języku angielskim.

Na tegorocznej liście znalazło się 41 książek wybranych z ponad 300 tytułów. Wszystkie te pozycje te wyróżniają się niezwykłymi walorami literackimi. Nic dziwnego, skoro mamy do czynienia z crème de la crème literatury dziecięcej i młodzieżowej spoza USA, wydawanej następnie lub jednocześnie w Ameryce w roku 2009. Komisja była także zainteresowana książkami, które pozwalałyby amerykańskim czytelnikom zapoznać się z wybitnymi artystami i pisarzami z innych krajów, pomóc małym Amerykanom spojrzeć na świat z innego punktu widzenia oraz zapewnić im szerszą perspektywę; które dotykają tematów nieobecnych w dziecięcej literaturze amerykańskiej, przedstawiają wyrazisty rys kulturowy i są napisane językiem przystępnym dla czytelnika amerykańskiego. Pod uwagę braliśmy zarówno treść, jak i prezencję, pod którymi rozumiemy wartości artystyczne i literackie, oryginalność lub twórczość w potraktowaniu tematu, niezwykłość tematu, wyjątkowość pomysłu oraz wartości, które angażują dzieci i do nich przemawiają. Listy pozycji wyróżnionych przez USBBY w latach ubiegłych znajdują się pod adresem www.usbby.org.

"Mała szansa" to dobra, psychologiczna proza dla młodych czytelników. Kawałek dzisiejszego niełatwego świata zamknięty w małej głowie, przetrawiony przez emocje, lęk i strach. Dziecięce lęki są tak samo intensywne, jak te przeżywane przez dorosłych... Zapominamy o tym, często bagatelizujemy, zajęci swoimi Bardzo Ważnymi Sprawami.

Kiki, bohaterka "Małej szansy" boi się o swojego tatę, który po raz kolejny wyjeżdża w rejony ogarnięte wojną, by jako lekarz pomagać ludziom. Kiki jak każde dziecko chciałaby mieć oboje rodziców blisko siebie, na co dzień. Tylko tyle i aż tyle. Jednak jej tato chce właśnie w ten sposób wykonywać swój zawód – leczyć ludzi w rejonach zagrożonych niebezpieczeństwem: kataklizmem bądź wojną. Kiedy Kiki pyta, dlaczego tata nie jest domatorem, mama cierpliwie stara się jej to wyjaśnić: „Chce poznawać świat. Chce pomagać. Uważa, że tutaj jest wystarczająco dużo lekarzy”. Kiki wie, że jej tata bardzo kocha swoją rodzinę, ale wie też, że potrzeba wyjeżdżania i pomagania ludziom w potrzebie jest u niego równie silna. Wie również, że ojciec narażony jest na niebezpieczeństwo. W każdej chwili może go dosięgnąć zabłąkana kula. Nie pomaga tłumaczenie mamy, że szansa na to, by tata został akurat trafiony jedną z nich jest niewielka. Kiki w dość irracjonalny sposób stara się jeszcze pomniejszyć tę szansę...

W książce Marjolijn Hof są najprawdziwsze emocje: strach, przerażenie, złość, bunt. Przeżywa je Kiki, a wraz z nią my. Przeczytajcie tę książkę, zanim wręczycie ją swojemu dziecku. Nie dla cenzury, ale po to, by uświadomić sobie, że to, co czasem dla dorosłych jest trudne do zrozumienia, jest jeszcze bardziej skomplikowane dla naszego dziecka.

Ewa Skibińska

Polecamy też recenzję "Małej szansy" na blogu Krysi Romanowskiej