Autorzy

Ostatnio dodany

Ostatnio komentowany

Tolkien John Ronald Reuel

pisarz, filolog, lingwista

Książki muszą toczyć boje z wieloma groźnymi nieprzyjaciółmi, lecz są one pokarmem dla umysłu

J. R. R. Tolkien

Profesor Tolkien sam o sobie mówił, że jest mieszaniną hobbita i Gandalfa. Często określany mianem jednego z najwybitniejszych filologów XX wieku, znany przede wszystkim z książek opisujących świat Śródziemia, które inspirują całe rzesze twórców różnych dziedzin sztuki – autorów książek, obrazów, baletu, opery, filmu, gier, a także badaczy historii i teorii literatury, językoznawców, założycieli klubów, towarzystw, a przede wszystkim pobudzają wyobraźnię każdego czytelnika. Uwielbiał spacery, mity, piwo, opowieści i drzewa, znał mnóstwo języków, był uznanym profesorem.

Urodził się 3 stycznia 1892 w południowej Afryce w angielskiej rodzinie. Wraz z matką i bratem wrócił do Anglii, by zamieszkać na przedmieściach Birmingham w wiosce Sarehole, która w pamięci pisarza pozostanie jak Shire, raj. Ojciec umiera, gdy J. R. R. Tolkien ma 4 lata. Matka dbała o jego edukację – w wieku 9 lat umiał łacinę i grekę oraz tworzył własne języki, lubił baśnie, opowieści, przyrodę i mity. Gdy miał 12 lat umiera mu matka, przeszedł pod opiekę księdza zaprzyjaźnionego z rodziną Tolkienów. Sam uczył się anglosaskiego, walijskiego i hiszpańskiego. W szkole rozwinął swoje zainteresowania językami, był świetnym i wysportowanym uczniem lubianym przez rówieśników. W wieku 16 lat zakochał się i po paru latach i pokonaniu wielu przeszkód żeni się, aby pozostać z miłością swego życia do końca razem. Studiował na Uniwersytecie w Oksfordzie kierunek klasyczny w Exeter College. Tworzy mitologię, która ma poprzedzić język elfów (wciąż go dopracowywał).

W 1915 zdał egzamin końcowy i wstąpił do wojska. Wziął udział w ofensywie nad Sommą – jednej z największych bitew I wojny światowej. W szpitalu w Birmingham, dokąd trafił z Francji i gdzie przebywał kilka miesięcy, zaczął pisać "Silmarillion", którego nigdy jednak nie ukończył. Został wykładowcą w Oksfordzie, uzyskał tytuł magistra. Był bardzo cierpliwy i pomocny, na jego wykłady bardzo chętnie uczęszczali studenci chociaż mówił niewyraźnie i często zmieniał nagle temat. W tym czasie znał już większość języków romańskich, a także anglosaski, walijski, fiński, islandzki, niemiecki, staroniemiecki, gocki, a także kilka innych wymarłych języków. Współtworzył "Słownik Oksfordzki". Został ojcem dwóch synów. Przez pewien czas był wykładowcą na uniwersytecie w Leeds.

Rozgłos międzynarodowy w środowisku akademickim przynoszą mu praca "Słownictwo średnioangielskie" i opracowanie czternastowiecznego poematu "Pan Gawen i Zielony Rycerz", a także esej na temat poematu "Beowulf". Publikował wiersze, opowiadania i rozprawy. Na świat przyszedł trzeci syn pisarza, a potem córka. Był bardzo opiekuńczym i kochającym ojcem, z dziećmi spędzał wiele czasu. Zwracał się do nich z szacunkiem i cierpliwością.

Dzieci to nie klasa społeczna. To po prostu istoty ludzkie na innym poziomie dojrzałości. Wszystkie posiadają ludzką inteligencję, która, nawet najniższa, jest czymś wspaniałym, i mają cały świat przed sobą

J. R. R. Tolkien

Po powrocie do Oksfordu, gdzie objął katedrę języka anglosaskiego, zaprzyjaźnia się z C. S. Lewisem - obaj byli żarliwymi katolikami, miłośnikami mitologii, literatury, piwa i tytoniu.

Ok. 1928 roku, podczas sprawdzania prac egzaminacyjnych, Tolkien pisze słowa: „W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit” . Był to początek historii, która miała zmienić życie pisarza i oblicze literatury fantastycznej. Pisząc korzystał z dawnych mitów i sag. "Hobbit" po raz pierwszy został opublikowany w 1937 roku, zebrał doskonałe recenzje. Od połowy lat 30-tych do 1962 roku istniała w Oksfordzie nieformalna grupa pisarzy i poetów, The Inklings, do którego należeli m. in. Tolkien, Lewis, Williams – na spotkaniach odczytywano własne, niepublikowane jeszcze prace. Właśnie tam fragmenty nowej powieści przedstawiał Tolkien przez około 11 lat zanim ukończył pierwszą jej wersję – chodzi tu o "Władcę Pierścieni". Ostateczna wersja - po okresie II wojny światowej i problemach z wydawnictwem – została podzielona na trzy tomy i wydana w latach 1954-55. Nikt nie spodziewał się tak niesamowitego przyjęcia powieści przez czytelników i recenzentów. Z dnia na dzień książka stała się obiektem kultu, nakłady osiągały ogromne ilości, liczbę osób, które przeczytały powieść ocenia się już w 1968 na 50 mln. Tolkien zyskał dużą sławę. Zaczęły powstawać stowarzyszenia, czasopisma, artykuły naukowe i popularne, odbywały się konferencje.

Profesor w 1958 przeszedł na emeryturę, nadal zajmował się jednak badaniami nad filologią i literaturą anglosaską. Był coraz bardziej zmęczony rosnącą popularnością, listami, telefonami i gośćmi. Małżeństwo Tolkienów przeniosło się do hrabstwa Devon, pisarz wrócił jednak do Oksfordu w 1972 roku, po śmierci żony. Nigdy nie interesowały go skandale, konflikty, czuł się najlepiej w otoczeniu rodziny, przyjaciół, gdy spacerował po znanych ścieżkach i odwiedzał ulubione drzewa. Zmarł 2 IX 1973 r.

"Silmarillion" został dokończony przez jego syna Christophera.

* Cytaty pochodzą z : "Tolkien – twórca Śródziemia: biografia", Daniel Grotta, przeł. Marcin Wawrzyńczak, Prószyński i S-ka, 1998.

Wybrane strony poświęcone J. R. R. Tolkienowi i jego twórczości: http://www.tolkien.com.pl/, http://www.tolkiensociety.org/, http://www.bractwo-rivendell.pl/, http://www.elendilion.pl/.

Ważniejsze nagrody:

  • 1954 doktorat honoris causa uniwersytetu w Liege w Belgii
  • 1957 nagroda Hugo za najlepszą powieść fantastyczną roku 1956 za "Władcę Pierścieni"
  • 1966 Medal Bensona - najwyższe wyróżnienie Królewskiego Towarzystwa Literackiego za "Władcę Pierścieni"
  • 1972 doktorat honoris causa uniwersytetu w Oksfordzie
  • 1973 Order Imperium Brytyjskiego wręczony przez królową Elżbietę
  • 1973 Nagroda Francuska za najlepszą powieść zagraniczną za "Władcę Pierścieni"
  • 1954 doktorat honoris causa University Collage w Dublinie

Oprac. Anita Żabińska


Galeria zdjęć:

Polskie wydania książek J. R. R. Tolkiena:

  • Hobbit albo Tam i z powrotem: z objaśnieniami, J. R. R. Tolkien, wstęp i objaśn. Douglas A. Anderson, przeł. powieść Andrzej Polkowski, przeł. wstęp i objaśn. Agnieszka Sylwanowicz, Bukowy Las, 2012.
  • Listy, J. R. R. Tolkien, wybór i oprac. Humphrey Carpenter, współpr. Christopher Tolkien, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, Prószyński Media, 2010.
  • Potwory i krytycy i inne eseje, J. R. R. Tolkien, przeł. Robert Stiller, Vis-a-vis/Etiuda, 2010.
  • Hobbit albo Tam i z powrotem (komiks), J. R. R. Tolkien, adapt. tekstu Charles Dixon, Sean Deming, przeł. Cezary Frąc, il. David Wenzel, Amber, 2009.
  • Legenda o Sigurdzie i Gudrun, J. R. R. Tolkien, przeł. Katarzyna Staniewska, Agnieszka Sylwanowicz, il. Bill Sanderson, Prószyński i S-ka, 2009.
  • Pan Błysk, J. R. R. Tolkien, przeł. Paulina Braiter, il. autora, Prószyński i S-ka, 2008.
  • Opowieści z Niebezpiecznego Królestwa, J. R. R. Tolkien, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, il. Alan Lee, Amber, 2008.
  • Trzysta przekładów dla fanów pod nieba skłonem...: Ring Rhyme J. R. R. Tolkiena w językach żywych, martwych i zmyślonych, przeł. Tadeusz Olszański, il. Karolina Stopa-Olszańska, Śląski Klub Fantastyki, 2007.
  • Silmarillion, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, il. Ted Nasmith, Amber, 2007.
  • Dzieci Hurina, J. R. R. Tolkien, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, il. Alan Lee, Amber, 2007.
  • Powrót króla, Władca pierścieni 3, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Muza, 2003.
  • Dwie wieże, Władca pierścieni 2, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Muza, 2003.
  • Drużyna Pierścienia, Władca pierścieni 1, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Muza, 2003.
  • Kowal z Przylesia Wielkiego; Przygody Toma Bombadila, J. R. R. Tolkien, przeł. Cezary Frąc, Aleksandra Jagiełowicz, Amber, 2002.
  • Gospodarz Giles z Ham; Przygody Toma Bombadila, J. R. R. Tolkien, przeł. Cezary Frąc, Aleksandra Jagiełowicz, Amber, 2002.
  • Hobbit czyli Tam i z powrotem, J. R. R. Tolkien, przeł. Andrzej Polkowski, Libros, 2002.
  • Powrót króla, Władca pierścieni t. 3, J. R. R. Tolkien, przeł. Jerzy Łoziński, Libros, 2002.
  • Dwie wieże, Władca pierścieni t. 2, J. R. R. Tolkien, przeł. Jerzy Łoziński, Libros, 2002.
  • Bractwo pierścienia, Władca pierścieni t. 1, J. R. R. Tolkien, przeł. Jerzy Łoziński, Libros, 2002.
  • Władca pierścieni, J. R. R. Tolkien, przeł. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, 2001.
  • Listy świętego Mikołaja, J. R. R. Tolkien, przeł. Paulina Braiter, Prószyński i S-ka, 2001.
  • Powrót króla, Władca pierścieni t. 3, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria i Cezary Frąc, il. Alan Lee, Amber, 2001.
  • Dwie wieże, Władca pierścieni t. 2, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria i Cezary Frąc, il. Alan Lee, Amber, 2001.
  • Drużyna Pierścienia, Władca pierścieni t. 1, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria i Cezary Frąc, il. Alan Lee, Amber, 2001.
  • Potwory i krytycy i inne eseje, J. R. R. Tolkien, przeł. Tadeusz Olszański, Zysk i S-ka, 2000.
  • Hobbit albo Tam i z powrotem, J. R. R. Tolkien, przeł. Paulina Braiter, il. Alan Lee, Amber, 2000.
  • Tolkienowska księga dni, J. R. R. Tolkien, przeł. Paulina Braiter, Prószyński i S-ka, 1999.
  • Drzewo i liść oraz Mythopeia, J. R. R. Tolkien, przeł. Joanna Kokot, Jakub Z. Lichański, Krzysztof Sokołowski, Zysk i S-ka, 1998.
  • Władca pierścieni - wiersze, J. R. R. Tolkien, przeł. Tadeusz Olszański, il. Alan Lee, Amber, 1998.
  • Księga zaginionych opowieści T. 3, J. R. R. Tolkien, przeł. Radosław Kot, Amber, 1998.
  • Księga zaginionych opowieści T. 2, J. R. R. Tolkien, przeł. Radosław Kot, Amber, 1998.
  • Księga zaginionych opowieści T. 1, J. R. R. Tolkien, przeł. Radosław Kot, Amber, 1998.
  • Silmarillion, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, il. Ted Nasmith, Atlantis-Rubicon, 1998.
  • Łazikanty, J. R. R. Tolkien, przeł. Paulina Braiter, il. aut., Prószyński i S-ka, 1998.
  • Powrót króla, Władca pierścieni t. 3, J. R. R. Tolkien, przeł. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, 1997.
  • Dwie wieże, Władca pierścieni t. 2, J. R. R. Tolkien, przeł. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, 1997.
  • Bractwo pierścienia, Władca pierścieni t. 1, J. R. R. Tolkien, przeł. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, 1997.
  • Pan Gawen i Zielony Rycerz; Perła; Król Orfeo, J. R. R. Tolkien, przeł. Andrzej Wicher, Amber, 1997.
  • Przygody Toma Bombadila, J. R. R. Tolkien, przeł. Aleksandra Jagiełowicz, Amber, 1997.
  • Kowal z Podlesia Większego, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Amber, 1997.
  • Rudy Dżil i jego pies, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Amber, 1997.
  • Hobbit albo Tam i z powrotem, J. R. R. Tolkien, przeł. Paulina Braiter, il. Alan Lee, Atlantis-Rubicon, 1997.
  • Silmarillion, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Amber, 1996.
  • Powrót króla, Władca pierścieni t. 3, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, wiersze przeł. aut. tł. , Włodzimierz Lewik i Tadeusz Andrzej Olszański, Empik: Muza, 1996.
  • Dwie wieże, Władca pierścieni t. 2, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, wiersze przeł. aut. tł. , Włodzimierz Lewik i Tadeusz Andrzej Olszański, Empik: Muza, 1996.
  • Drużyna Pierścienia, Władca pierścieni t. 1, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, wiersze przeł. aut. tł. , Włodzimierz Lewik i Tadeusz Andrzej Olszański, Empik: Muza, 1996.
  • Ostatnie legendy Śródziemia, J. R. R. Tolkien, przeł. Magda Pietrzak-Merta, il. Piotr Łukaszewski, Atlantis-Rubicon, 1996.
  • Niedokończone opowieści T. 3, J. R. R. Tolkien, przeł. Radosław Kot, Amber, 1995.
  • Niedokończone opowieści T. 2, J. R. R. Tolkien, przeł. Radosław Kot, Amber, 1995.
  • Niedokończone opowieści T. 1, J. R. R. Tolkien, przeł. Radosław Kot, Amber, 1995.
  • Księga zaginionych opowieści, J. R. R. Tolkien, przeł. Magda Pietrzak-Merta, il. Jacek Kopalski, Atlantis-Rubicon, 1995.
  • Tolkien dzieciom, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Agnieszka Kreczmar, Iskry, 1994.
  • Niedokończone opowieści Śródziemia i Numenoru, J. R. R. Tolkien, przeł. Paulina Braiter, Agnieszka Sylwanowicz, il. Jacek Kopalski, Atlantis-Rubikon, 1994.
  • Listy do Świętego Mikołaja, J. R. R. Tolkien, przeł. Magda Iwińska, Hanna i Piotr Paszkiewiczowie, il. autora, Rebis, 1994.
  • Władca pierścieni, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, il. Alan Lee, Atlantis, 1992.
  • Władca pierścieni.3, Powrót króla, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Czytelnik, CiA-Books, 1990.
  • Władca pierścieni.2, Dwie wieże, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Czytelnik, CiA-Books, 1990.
  • Władca pierścieni.1, Wyprawa, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Czytelnik, CiA-Books, 1990.
  • Silmarillion, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Czytelnik, 1985.
  • Hobbit czyli Tam i z powrotem, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, oprac. graf. Maciej Buszewicz, Iskry, 1985.
  • Władca pierścieni.1, Wyprawa; 2: Dwie wieże, 3: Powrót króla, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, il. Jerzy Czerniawski, Czytelnik, 1981.
  • Rudy Dżil i jego pies; Kowal z Podlesia Większego, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, il. Pauline Diana Baynes, Iskry, 1980.
  • Powrót króla, Władca pierścieni cz. III, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Andrzej Nowicki, Czytelnik, 1963.
  • Dwie wieże, Władca pierścieni cz. II, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Czytelnik, 1962.
  • Rudy Dżil i jego pies: Aegidii Ahenobarbi Julii Agricole de Hammo Domini de Domito Aule Draconarie Comitis Regni Minimi Regis et Basilei mira facinora et mirabilis exortus czyli W języku pospolitym Wywyższenie i cudowne przygody Rudobrodego Dżila, gospodarza z Ham, Pana oswojonego smoka, Króla Małego Królestwa, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, Iskry, 1962.
  • Wyprawa, Władca pierścieni cz. I, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik, Czytelnik, 1961.
  • Hobbit czyli Tam i z powrotem, J. R. R. Tolkien, przeł. Maria Skibniewska, oprac. graf. Jan Młodożeniec, Iskry, 1960.

Opracowania na temat życia i twórczości J. R. R. Tolkiena w języku polskim:

 

  • Odkrywanie Hobbita J. R. R. Tolkiena, Corey Olsen, przeł. Katarzyna Chmiel-Gugulska, Agnieszka Sylwanowicz, Bukowy Las, 2012.
  • Hobbici – bohaterowie J. R. R. Tolkiena: liczne wcielenia Bilba, Froda, Sama, Merry'ego i Pippina, Lynette Porter, tł. Paweł Wieczorek, Replika, 2012.
  • Tolkien i C. S. Lewis: historia niezwykłej przyjaźni, Colin Duriez, przeł. Agnieszka Rudnik, M, 2011.
  • Tolkienowska koncepcja fantasy mitopoetycznej: próba badania teologicznego, Konrad Dziadkowiak, Gdański Klub Fantastyki, 2011.
  • Atlas Śródziemia: przewodnik po świecie Tolkiena, Karen Wynn Fonstad, przeł. Tadeusz A. Olszański, Amber, 2009.
  • Atlas Śródziemia, Karen Wynn Fonstad, przeł. Tadeusz A. Olszański, Amber, 2007.
  • Baśń, oralność, zagadka: studia, Adrian Jakuboze, Maria E. Pobieżyńska, Michał Zaczek, DiG, 2007.
  • J. R. R. Tolkien: człowiek i twórca, Teodoro Gomez, przeł. Dorota Bartnik, Muza, 2006.
  • J. R. R. Tolkien – pisarz stulecia, T. A. Shippey, przeł. Joanna Kokot, Zysk i S-ka, 2004.
  • Od Valinoru do Mordoru: świat mitu a religia w dziele Tolkiena, Andrzej Szyjewski, M, 2004.
  • Klucz do Tolkiena: chronologia i komentarz do Władcy Pierścieni, Michael W. Perry, przeł. Ryszard Derdziński, Muza, 2004.
  • Tolkien: biografia, Michael White, przeł. Konrad Majchrzak i Michał Majchrzak, Rebis, 2004.
  • Opowiadania o... krawędzi epok i czasów Johna Ronalda Reuela Tolkiena czyli Metafizyka, powieść, fantazja, Jakub Zdzisław Lichański, il. Katarzyna Karina Chmiel, DiG, 2003.
  • Magiczny świat Władcy Pierścieni: mity, legendy i fakty leżące u źródeł arcydzieła, David Colbert, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, W.A.B., 2003.
  • Przewodnik po nazwach miejscowych Śródziemia czyli Tłumaczenie i etymologia nazw miejscowych Śródziemia Trzeciej i Czwartej Ery według J. R. R. Tolkiena, Arkadiusz Kubala, Amber, 2003.
  • Władca Pierścieni: Powrót króla: filmowe postacie i miejsca, Jude Fisher, przeł. Aleksandra Jagiełowicz, Amber, 2003.
  • Znaleźć Boga we Władcy Pierścieni, Kurt Bruner, Jim Ware, przeł. Joanna Gorecka-Kalita, WAM, 2003.
  • Tolkien: księga pamiątkowa: studia o spuściźnie literackiej, Joseph Pearce, przeł. Joanna Kokot, Zysk i S-ka, 2003.
  • Władca Pierścieni: jak powstała filmowa trylogia, Brian Sibley, przeł. Aleksandra Jagiełowicz, Amber, 2002.
  • Władca Pierścieni: Dwie wieże: filmowe postacie i miejsca, Jude Fisher, przeł. Cezary Frąc, Amber, 2002.
  • Tolkien: człowiek, który stworzył Władcę Pierścieni, Michael Coren, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, Media Rodzina, 2002.
  • Tolkien: mit i łaska, Paolo Gulisano, przeł. Agnieszka Kuciak, W drodze, 2002.
  • Tolkien: człowiek i mit, Joseph Pearce, przeł. Joanna Kokot, Zysk i S-ka, 2001.
  • Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia: filmowe postacie i miejsca, Jude Fisher, przeł. Andrzej Syrzycki i Aleksandra Jagiełowicz, Amber, 2001.
  • Droga do Śródziemia, T. A. Shippey, przeł. Joanna Kokot, Zysk i S-ka, 2001.
  • Władca Pierścieni: przewodnik po filmie, Brian Sibley, przeł. Aleksandra Jagiełowicz, Amber, 2001.
  • Tolkien – barwy pieśni: opisanie muzycznego świata Śródziemia, Artur Kawiński, Gdański Klub Fantastyki, 2001.
  • Zarys teologii Śródziemia i inne szkice tolkienowskie, Tadeusz Andrzej Olszański, Gdański Klub Fantastyki, 2000.
  • Recovery and transcendence for the contemporary mythmaker: the spiritual dimension in the works of J. R. R. Tolkien, Christopher Garbowski, Maria Curie-Skłodowska University Press, 2000.
  • Encyklopedia Śródziemia, Robert Foster, przeł. Andrzej Kowalski, Tadeusz Olszański, Agnieszka Sylwanowicz, Amber, 1998.
  • Mistrz Śródziemia, Paul H. Kocher, przeł. Radosław Kot, Amber, 1998.
  • Tolkien – twórca Śródziemia: biografia, Daniel Grotta, przeł. Marcin Wawrzyńczak, Prószyński i S-ka, 1998.
  • Zagadki tolkienowskie, Andrew Murray, przeł. Magdalena i Michał Bruczkowscy, Amber, 1997.
  • J. R. R. Tolkien: wizjoner i marzyciel, Humphrey Carpenter, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, Afa-Wero, 1997.
  • Pierścień Tolkiena, David Day, przeł. Maciej Antosiewicz, il. Alan Lee, Amber, 1997.
  • Kultura Śródziemia w końcu Trzeciej i na początku Czwartej Ery: J. R. R. Tolkien „Władca Pierścieni”, „Silmarillion”, „Hobbit”, Beata Iwicka, Gdański Klub Fantastyki, 1996.
  • Bestiariusz Tolkienowski, David Day, przeł. Renata Giedrojć, Joanna Kokot, Jakub Zdzisław Lichański, il. Ian Miller i inni, Zysk i S-ka, 1996.
  • J. R. R. Tolkien – recepcja polska: studia i eseje, red. nauk. Jakub Z. Lichański, Wydaw. Uniwersytetu Warszawskiego, 1996.
  • Podróże Froda: atlas do Władcy Pierścieni J. R. R. Tolkiena, Barbara Strachey, przeł. Joanna Kokot, Zysk i S-ka, 1994.
  • Tolkien: powiernik pieśni, Michał Błażejewski, Phantom Press, 1993.
  • Tolkien: świat „Władcy Pierścieni”, Lin Carter, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, Iskry, 2003.
  • Tolkien: przewodnik encyklopedyczny, J. E. A. Tyler, przeł. Anna Banaszak i inni, CIA-Books - SVARO, 1992.

Dodaj komentarz





Najnowszy numer


ZAMÓW NEWSLETTER


Reklama

  • IBBY Ryms upowszechnianie czytelnictwa
  • Kajtek
  • ryms w empikach
  • zoo litery
  • ksiazka za dyche
  • Przed twoimi urodzinami
  • Gwarancja kultury dla Marty Lipczyńskiej
  • Ryms na Facebook
  • z duchem do teatru
  • znajdz nas
  • co sie dzieje
  • OKO
  • trzy mam ksiazki
  • zbuntowany elektron