Ostatnio dodane

O wystawie "W Polsce króla Maciusia" w muzeum Polin

Czwartek, 7 lutego 2019

České novinky

Poniedziałek, 4 lutego 2019

Krótkie podsumowanie nagród wg Małej Czcionki

Czwartek, 3 stycznia 2019

Czym skorupka...

Poniedziałek, 31 grudnia 2018

Pocztówki na Boże Narodzenie

Poniedziałek, 31 grudnia 2018

 

Ostatnio komentowane

Klasycy przedwojennej ilustracji

Wtorek, 21 lipca 2015

Gdzie szukać aplikacji dla dzieci?

Piątek, 9 października 2015

Najważniejsze nagrody w dziedzinie: książka dla dzieci i młodzieży

Wtorek, 5 kwietnia 2016

Nowe szaty Andersena

Środa, 1 kwietnia 2015

Komiksowa podróż Shauna Tana

Piątek, 9 stycznia 2015

Mały Antysemita

Wtorek, 6 lutego 2018

 

 

 

Zawsze myślałam, że antysemityzm dotyczy świata dorosłych. Życie wytrąciło mnie z tego przekonania. Ten antysemita miał dziesięć lat, jasne włosy, niebieskie oczy, dziecinne rumieńce na pucołowatych policzkach. Mieliśmy tego dnia mówić o "Królu Maciusiu" Janusza Korczaka. Nic nie wskazywało na to, że temat lekcji będzie zupełnie inny niż przygody dziecka króla, które chce zmienić na lepsze świat, a przede wszystkim myśli o losie dzieci.

Burza rozpętała się, gdy inny chłopiec wspomniał o Januszu Korczaku (słyszał od ojca), że był Żydem, że zginął z dziećmi w obozie.

Mały antysemita zareagował z temperamentem, krewko rzucając książką:

– Żyd! To ja nie będę tego czytał! Nie będę się tego uczył! Nie lubię Żydów!

– Dlaczego?! – zapytałam nieprzygotowana na taki obrót sprawy. – Czy coś wiesz o Żydach? Czy widziałeś kiedyś…?

– Brat mi mówił, że mają o, takie oczy (tu zwinął ręce w piąstki i przyłożył do oczu jak lornetkę) i takie uszy (pokazał ucinanie małżowiny usznej gdzieś w połowie).

Chciałam tymczasem zakończyć ten niespodziewany wątek, przemyśleć, co z tym począć, ale równie krewko odezwały się dwie koleżanki z klasy małego antysemity:

– To już wiem, dlaczego mnie nie lubisz. Bo jestem w jednej czwartej Rosjanką.

– Mówisz jak Hitler, który zamordował Żydów. Czytałam Pamiętnik Anny Frank, to wiem.

Argumentacja racjonalna do małego antysemity jeszcze nie przemawiała. Na to trzeba poczekać. Ale co zrobić, żeby nie wyrósł z niego duży antysemita?

Zbiłam go z pantałyku zapytaniem:

– A co powiesz, jeśli ja jestem Żydówką?

– No, co powiesz? – zawtórowały mi uczennice.

Tego było dla niego za dużo. Zamilkł.

Co zrobić, by z małego nie wyrósł duży antysemita? Istnieje luka w polskim przekazie ustnym historii. Zgładzeni Żydzi z tej części Europy nie mogą zabrać głosu, nie mogą zabrać głosu ich dzieci i wnuki. Tę ciągłość przekazu mogą (powinny) utrzymać dzieci, wnuki, prawnuki świadków życia przed Holokaustem i samej Zagłady. Mój uczeń z czwartej klasy wyniósł z domu prawicowe, endeckie stereotypy. Szkoła musi stanowić przeciwwagę braku domowego wykształcenia. W szkole podstawowej można działać na tym polu niejako kropla po kropli: bajki żydowskie, wspaniałe "Opowiadania dla dzieci" Isaaca Bashevisa Singera (grane znakomicie w warszawskim Teatrze Narodowym), a potem może być już samodzielna lektura "Kotki Brygidy" Joanny Rudniańskiej w klasie czwartej lub piątej.

Na dyskurs intelektualny, na prawdziwą historię przyjdzie czas w liceum, kiedy uczeń ma już ukształtowane poglądy i jest już mniej otwarty na przekaz z zewnątrz. Wobec Jankiela z "Pana Tadeusza", Racheli z "Wesela" i Mendla z noweli Konopnickiej – stanie zadziwiony.

Brak na rynku książki w Polsce powieści o czasach Holokaustu na poziomie gimnazjum. Choćby powieści Uri Orleva, którego jedyną powieść po polsku pt. "Wyspa na ulicy Ptasiej" wydała Media Rodzina. A ma tenże pisarz na swym koncie wiele ciekawych, trzymających w napięciu, w konwencji prawie przygodowej, choćby pt. "Biegnij, chłopcze, biegnij!". W Niemczech prawie w każdej księgarni można dostać jedną z jego powieści. Urwany w Polsce przekaz pokoleniowy dotyczący kultury żydowskiej szkoła też podtrzymuje w małym stopniu. Mogą go dopełnić dobre lektury domowe.

Mały antysemita odszedł z mojej szkoły, ale dla mnie problem i temat pozostały.

 

Maria Borzęcka, art. ukazał się w 11. nr "Rymsa w 2010 roku

« wróć na stronę listy artykułów

Dodaj komentarz





Najnowszy numer


ZAMÓW NEWSLETTER


Reklama

  • Arctic
  • ryms w empikach
  • Wróble na kuble
  • Plasterek
  • Ze zwierzyną pod pierzyną
  • Gwarancja kultury dla Marty Lipczyńskiej
  • Lato Adeli
  • OKO
  • Ryms na Facebook
  • IBBY Ryms upowszechnianie czytelnictwa
  • Amelia i Kuba