Ewa Skibińska, Květy Pacovskiej sen o złym wilku, [w:] "Ryms" nr 5, wiosna 2009, s. 10
"Czerwony Kapturek"
bracia Grimm
ilustr. Květa Pacovská
przeł. Wojciech Samborski
Wydawnictwo Dwie Siostry
Warszawa 2008
O czym jest "Czerwony Kapturek" – w tej recenzji rozprawiać nie będziemy. Nie będzie to też analiza chyba najbardziej znanej baśni dzieciństwa. Tym bardziej że tekst, przetłumaczony przez Wojciecha Samborskiego, jest wierny popularnej wersji napisanej przez braci Grimm – tej z połkniętą babcią i Kapturkiem oraz wilkiem, który na końcu pada martwy. Nowości wydawniczej Dwóch Sióstr warto przyjrzeć się bliżej ze względu na ilustracje autorstwa Květy Pacovskiej. "Czerwony Kapturek" jest pierwszą wydaną w Polsce książką czeskiej ilustratorki, laureatki międzynarodowej Nagrody im. H. Ch. Andersena.
Przedsmak tego, co kryje się w środku, daje okładka – ekspresyjna, skąpana w deszczu czerwonych kresek, chciałoby się rzec… w krwawym deszczu, czyli: przyjemnie nie będzie. W książeczce nie zobaczymy bowiem pyzatej, uśmiechniętej dziewczynki w uroczym kapturku, nie ma też babci staruszki z koczkiem na głowie. Jest mała dama w kapeluszu wciśniętym na oczy, w staromodnej sukience z falbanką, cała w czerwieni. Babcia pojawia się na jednej ilustracji, malutka i samotna w wielkim domu. Właściwie równie dobrze mogłoby jej nie być, tak jak nie ma w ogóle mamusi Czerwonego Kapturka. Jest za to budzący grozę wilk z wyszczerzoną paszczą, z wywalonym jęzorem, z czerwoną chusteczką pod szyją – jakby od samego początku szykował się do połknięcia dziewczynki.
Według psychologów "Czerwony Kapturek" jest jedną z baśni konfrontujących dziecko z okrucieństwem świata. Może właśnie dlatego u Pacovskiej dominuj
ą agresywne kolory, głównie czerwień i czerń, skontrastowane z bielą. Nastrój jak ze złego snu potęgują ilustracje dalekie od realizmu. To świat geometrycznych form i kolażowych wyklejanek. I wilk, i Czerwony Kapturek mają kanciaste kształty, wyglądają trochę tak, jak postacie na dziecięcych rysunkach: z kwadratowymi głowami i prostokątnymi brzuchami. Drzewa mają kuliste korony, a olbrzymie kwiaty regularne cztery płatki. Domek babci też nie jest typowy,
przypomina wieżyczkę, na kolejnych stronach ukazuje się naszym oczom w coraz to innych barwach. Właśnie kolorem i kilkukrotnym powtarzaniem motywów (wielkich kwiatów, domku), Pacovska buduje nastrój. Nie pokazuje wprost momentu połknięcia Kapturka przez wilka, świadczy o tym umownie narysowana głowa bestii z wielkimi, wyszczerzonymi zębami oraz zdanie umieszczone w poprzek ilustracji: „Żeby cię łatwiej zjeść!”. Oglądając książkę strona po stronie, odnosi się wrażenie, jakby był to sen o złym wilku, który przyśnił się ilustratorce.
W wersji Kvety Pacovskiej tekst i ilustracja nie tworzą harmonijnej całości. W książce ilustracja „połknęła” tekst, malarska wizja zdominowała go i odsunęła na dalszy plan.
Dlatego "Czerwony Kapturek" Květy Pacovskiej jest książką raczej do obejrzenia niż do czytania. Do poduszki jej nie polecam. Przed zaśnięciem czytam swojemu pięcioletniemu synkowi "Czerwonego Kapturka" zilustrowanego przez Agnieszkę Żelewską (seria Kolekcja Dziecka, wyd. Agora). Rysunki są, mówiąc może nieco infantylnie, ładne, spokojne, barwne. Nie straszą. Tworzą integralną całość z tekstem, napisanym z poczuciem humoru przez Jarosława Mikołajewskiego. Sama lubię "Czerwonego Kapturka" z serii "Niebaśnie" (wyd. J. Santorski), autorstwa Joanny Olech z rysunkami Grażki Lange. Tu tekst też jest zabawny – dzięki nowej interpretacji. Nieoczywiste są ilustracje, na których wilk straszy paszczą podobnie jak u Pacovskiej. Myślę jednak, że rysunki Grażki Lange świetnie współgrają z treścią.
"Czerwony Kapturek" wydawnictwa Dwie Siostry nie jest propozycją dla wszystkich. Nie każdy jest przecież miłośnikiem awangardy i eksperymentu. Polecam Czerwonego Kapturka z ilustracjami Květy Pacovskiej tym, którzy lubią eksperyment w książce. Warto przy okazji tej publikacji porozmawiać z dzieckiem o wizji artysty, technikach malarskich, znaczeniu koloru. I przede wszystkim o tym, czym jest dla książki ilustracja.
Květa Pacovská – (ur. w 1928 r. w Pradze) czeska graficzka, ilustratorka i autorka. Zilustrowała około sześćdziesięciu książek. W 1992 r. otrzymała Nagrodę im. Hansa Christiana Andersena, prestiżowe międzynarodowe wyróżnienie dla ilustratorów i autorów literatury dziecięcej.
